دکتر شهرام شهروز

مولتیپل اسکلروزیس یا MS

 این بیماری زیر گروه بیماری های عصبی است و علایم روانی نیز علاوه بر علایم بدنی در این بیماری نمود فراوانی دارد.

این بیماری چیست؟

MSباعث  تخریب میلین می شود که در تسریع انتقال تحریکات اعصاب مغز موثر است.در هدایت تحریکات عصبی به سیستم اعصاب مرکزی اختلال ایجاد میکند و به انتقال نسبی گیرنده ها یا عدم انتقال آنها می انجامد.

این بیماری علت اصلی ناتوانی مزمن در جوانان و بزرگسالان و میان سال است و در زنان بیشتر از مردان دیده می شود.

عقیده بر این است که علت این بیماری ویژگی ژنتیکی است که موجب استعداد اختلال عمکرد اتو ایمون،عفونت های ویروسی،یا هر دو می شود.البته عده ای هم معتقد به علل روانی این بیماری هستند.

موارد خطر ناک:

مانند اختلالات دژنراتیو پیشرونده دیگر،MSممکن است روی عملکرد جسمی،ذهنی و روحی،اجتماعی اثر بگذارد.در هر صورت،بیشتر بیماران زندگی فعال و مولدی دارند و بیماریشان دوره بهبودی طولانی مدتی دارد،بیماران محدودی نیز دچار چنان پیشرفت سریعی از بیماری می شوند که دیگر زمانی برای سازگاری با توانایی های از دست رفته خود را نخواهند داشت.

MSبصورت غیر قابل انتظار دوره های بهبودی و شدت بیماری را ایجاد  میکند ممکن است مشکلات بیماری بدون هیچ الگویی فراز و نشیب یابد.

این مشکلات ممکن است شامل موارد زیر باشد:

*نوسان خلقی

*اختلالات صحبت کردن،شنوایی و بینایی

*کاهش حسی

*اختلال در عملکرد جنسی،مثانه و روده

*لرزش عضلات،ضعف و اسپاسم عضلانی

تشخیص:

آزمایش مغزی نخاعی،سی تی اسکن،MRI,PET،مطالعات اوک پوتنشیالEvoked potential(حسهای بینایی،شنوایی و وضعیت حسی بدن)،آزمایشات مطالعات انتقال عصبی و روانشناسی عصبی،آزمایشات خونی برای تعین انتی بادی ها،کفایت آنزیم ها،تشخیص فراورده های شکنندگی و آتروفی عضلات انجام می شود.

*تنش،خستگی،افزایش حرارت،عفونت،تروما،پریود،حاملگی باعث بدتر شدن بیماری MSمی شوند.*

***نکات مهم برای آموزش بیماران و همراهان بیمار***

روشهای کاهش تنش را آموزش دهید و بیمار را تشویق کنید تا استراحت کافی داشته باشد.

اگر بیمار لرزش سر دارد،به او پیشنهاد کنید که سرش را روی بالشتک های پشت صندلی قرار دهد تا حالت پایداری و ثابتی داشته باشد.

در صورت داشتن لرزش دست باید به او آموزش استفاده از آتل داده شود.

در بیمارن مبتلا به انقباض عضلات نحوه استفاده از کیف یخ را بیاموزید.

نحوه کاهش انقباض عضلات در پاها قبل از فعالیت جنسی را به او بیاموزید.

اگر بیمار در صحبت کردن دچار مشکل می شود،باید تمرینات صوت و صدا را بیاموزد،به بیمار دچار دو بینی نحوه استفاده از یک چشم را با کاربرد متناوب یک پد چشمی بیاموزید.

اگر بیمار نقص حافظه کوتاه مدت است،پیشنهاد کنید که همیشه یک قلم و کاغذ همراه داشته باشد تا نکات مهم را ثبت کند.

در صورتی که بیمار دچار نقص حسی است،به او آموزش دهید که احتیاطات مربوط به وسایل بسیار داغ ویا خیلی سرد را بکار بندد.به او بگویید برای اندازه گیری درجه حرارت آب از دماسنج استفاده کند.

در مورد بی اختیاری ادراری،کنترل های لازم انجام شود

به بیمار توصیه کنیددر طول روز تمرینات کششی آرام و ملایمی انجام دهد تا احتمال انقباض عضلانی کاهش یابد.خستگی،تنش و تقلای زیاد ممکن است باعث شروع یا شدت علایم MSشود.

اگر مشکلات هماهنگی در حرکت بیمار تداخل ایجاد میکند،به بیمار آموزش دهید با قدمهای پهن راه برود تا تعادل برقرار شود.

داروها:

کورتیکو استرویید هادر مرحله حاد به توقف علایم کمک میکنند.داروهای دیگری به کاهش ناتوانی کمک می کنند شامل ضد اسپاسموئیدها،ضد دردها،مسهل ها،ضد سایکوزها،و ضد افسردگیها هستند.

برای شل کردن عضلاتی که اسپاسم شدید دارند از از شل کننده های اسکلتی مانند باکلوفن(لیورسال)یا سدیم دانترول(دانتریوم)استفاده می شود.

جراحی:

اگر دارو درمانی لرزشها را کنترل نکندپزشک ممکن است تالاموتومی استروتوکسیک را پیشنهاد کند،جراحی های دیگر ممکن است گذاردن یک پمپ جهت تزریق باکلوفن به داخل مایع مغزی نخاعی باشد.این روش برای درمان انقباض عضلانی حاد موثر است.